عباس اقبال آشتيانى

مقدمه 36

تاريخ مغول ( از حمله چنگيز تا تشكيل دولت تيمورى ) ( فارسى )

ارك سمرقند مخزون و مدفون بوده . » دربارهء قتل شاهزاده ابا بكر به ميرزا الغ‌بيك چنين گزارش مىكند : « در شهور سنه اثنى و خمسين و ثمانمائه در ارك سمرقند به زندان گوگ‌سرا ، سر آن سرو خرامان به بوستان جنته الماوى فرستاد . » 51 دربارهء اين كاخ استوار و دژمانند امير تيمور ، به صفحات 70 و 244 الغ‌بيك و زمان او تحقيق ايران‌شناس عاليقدر پروفسور و . بارتولد نيز مراجعه نمايند . 3 - گوى مسجد - ( مسجد بزرگ و باشكوه ) . بناى عالى و شاهانه ، از آثار جهانشاه بن قرايوسف ، گوى مسجد تبريز مىباشد كه در تواريخ قديم و بين مردم بدين لفظ شهرت داشته و دارد . ولى امروزه در كتابها و مقالات به نام : « مسجد كبود » معرفى مىشود . بقاياى آن نمونه‌اى از شاهكارهاى هنرى و معمارى قرن نهم هجرى را نمايان مىسازد . سلجوقيان و تيموريان و ايلخانيان ، در ايران و ساير ممالك اسلامى ، مساجد و مدارس و بناهايى احداث كرده ، و بواسطهء شكوه و عظمت ساختمانى بناهاى مزبور ، آنها را با صفت گوى توصيف نموده‌اند . اين اصطلاح حتى به مساجد قديمى نيز اطلاق شده و بناهاى مذهبى بزرگ و باشكوه را ، با كلمه گوى ، از سايرين مشخص و متمايز مىساختند . و . بارتولد در كتاب الغ‌بيك و زمان او چنين مىنگارد : « جنوب مدرسهء الغ‌بيك كه در سمرقند بنا شده است مسجدى وجود داشت كه ديوارها و سقف آن با چوبهاى مقطع ساخته شده بود . قبلهء مسجد جامع با قبلهء مدرسهء الغ‌بيگى تفاوت فاحشى داشت . قبلهء مسجد از روى ستارگان و طرز قرار گرفتن آنها در آسمان معين شده بود و قبلهء آن كاملا مورد اعتماد مؤمنين و نمازگزاران بود . مردم عقيده داشتند ساختمان مسجد مربوط به عبد اللّه بن عمر خطاب است . بنابراين نام ديگر مسجد « عمر مسجدى » و « مسجد كبود » بود . » 52 سلطان احمد اول عثمانى ، بين سالهاى 1609 - 1616 ميلادى ، وسيلهء معمار سلطنتى محمد آقا كه يكى از شاگردان معمار سنان معروف بوده ، مسجدى به نام « مسجد احمديه » در استانبول بنا كرده است . اين جامع عظيم و بناى باشكوه در بين مردم به نام : « گوگ مسجد » مشهور بوده و در كتابهاى تاريخى ، به ويژه در انتشارات جهانگردى تركيه كه آثار باستانى استانبول را شرح مىدهد ، به نام « گوگ - مسجد » معرفى شده است . گوگ مسجد استانبول هم‌اكنون يكى از شاهكارهاى معمارى اسلامى بشمار مىرود كه در مقابل مسجد اياصوفيه با شش منارهء زيبايش ،